Reč po reč #1: nauka i istraživanje - TOEFL rečnik 2026

Nauka i istraživanje su teme koje se pojavljuju na svakom TOEFL testu. Bilo da je u pitanju akademski tekst o klimatskim promenama, predavanje o psihološkom eksperimentu ili diskusija o novim medicinskim nalazima, reči iz ove grupe su svuda. Na novom TOEFL formatu od januara 2026, ove reči će se pojaviti u Complete the Words zadatku (gde morate da dopišete drugu polovinu reči), u akademskim tekstovima u Reading odeljku, u predavanjima u Listening odeljku i u Academic Discussion zadatku u Writing odeljku.

Za svaku reč dajemo definiciju, primer u akademskom kontekstu, napomenu za srpske govornike gde je relevantno, i označavamo u kom TOEFL zadatku je reč najverovatnije da se pojavi.

1. HYPOTHESIS (imenica)

Značenje: Pretpostavka zasnovana na ograničenim dokazima koja služi kao polazna tačka za dalje istraživanje.

U kontekstu: "The researchers developed a hypothesis suggesting that sleep deprivation would negatively affect short-term memory performance."

Za srpske govornike: Reč postoji i u srpskom ("hipoteza"), ali na TOEFL-u je bitno da znate i glagolski oblik "hypothesize" i pridev "hypothetical." U Complete the Words zadatku, mogli biste da vidite "hypo_____" i morate znati da je u pitanju "hypothesis" a ne "hypocritical."

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion

2. EMPIRICAL (pridev)

Značenje: Zasnovan na posmatranju ili iskustvu, a ne na teoriji ili čistoj logici.

U kontekstu: "Empirical evidence from three independent studies confirmed that the treatment was effective in reducing symptoms by over 40%."

Za srpske govornike: Ne mešajte sa "imperial" (carski). Na testu, "empirical" se gotovo uvek pojavljuje uz "evidence", "data" ili "research." Ako vidite "empir_____" u Complete the Words, odgovor je skoro sigurno "empirical."

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk

3. METHODOLOGY (imenica)

Značenje: Sistem metoda koji se koristi u određenoj oblasti istraživanja.

U kontekstu: "Critics questioned the methodology of the study, arguing that the sample size was too small to produce reliable conclusions."

Za srpske govornike: Pazite na razliku između "methodology" (celokupan sistem metoda) i "method" (pojedinačan postupak). TOEFL voli da testira ovu razliku. Kandidati često koriste "method" tamo gde treba "methodology" i obrnuto.

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Academic Discussion, Listen to an Academic Talk

4. VARIABLE (imenica / pridev)

Značenje: Kao imenica: element u eksperimentu koji se može menjati ili meriti. Kao pridev: podložan promeni, nestalan.

U kontekstu: "The researchers controlled for all variables except temperature, which they manipulated across three experimental conditions."

Za srpske govornike: U srpskom koristimo "varijabla" gotovo isključivo u matematici. Na TOEFL-u se ova reč pojavljuje u kontekstu eksperimenata i istraživanja. Zapamtite i "independent variable" (ono što istraživač menja) i "dependent variable" (ono što se meri kao rezultat).

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk

5. SIGNIFICANT (pridev)

Značenje: Dovoljno velik ili važan da zasluži pažnju. U naučnom kontekstu: statistički značajan, odnosno malo verovatan da je nastao slučajno.

U kontekstu: "The difference between the two groups was statistically significant, with a p-value of less than 0.01."

"Significant" je lažni prijatelj. U srpskom "signifikantan" koristimo retko i zvuči formalno. Na engleskom je to potpuno uobičajena reč koja se koristi svakodnevno.

Za srpske govornike: Pazite i na imenicu "significance" i prilog "significantly" - obe se pojavljuju na TOEFL-u.

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion

6. CORRELATION (imenica)

Značenje: Statistička veza između dve varijable, gde se jedna menja kada se menja i druga.

U kontekstu: "The study found a strong correlation between regular exercise and improved academic performance, though the authors cautioned that correlation does not imply causation."

Fraza "correlation does not imply causation" (korelacija ne znači uzročnost) je jedna od najvažnijih akademskih fraza na engleskom. Pojavljuje se na TOEFL-u iznova i iznova. Naučite je napamet.

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk, Academic Discussion

7. ANALYZE (glagol)

Značenje: Detaljno ispitati elemente ili strukturu nečega.

U kontekstu: "After collecting the survey data, the team spent several weeks analyzing the responses to identify recurring patterns."

Za srpske govornike: Pazite na pravopis. Američki engleski piše "analyze", britanski "analyse." TOEFL koristi američki pravopis. U Complete the Words, ako vidite "anal_____" odgovor je "analyze" (ili "analysis" kao imenica). Takođe zapamtite: "analysis" (imenica, jednina), "analyses" (imenica, množina).

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion

8. EVIDENCE (imenica)

Značenje: Dostupne informacije koje ukazuju na to da li je neko verovanje ili tvrdnja istinita ili validna.

U kontekstu: "Despite decades of research, there is limited evidence to support the claim that listening to classical music directly improves cognitive ability."

Za srpske govornike: "Evidence" je neprebrojiva imenica u engleskom. Ne možete reći "an evidence" ili "evidences." Kažete "a piece of evidence" ili "the evidence suggests." Ovo je greška koju srpski govornici prave izuzetno često i koja vam može koštati poena na Writing-u.

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Academic Discussion, Read an Academic Passage

9. PHENOMENON (imenica)

Značenje: Činjenica ili situacija koja se posmatra da postoji ili se dešava, posebno ona čiji uzrok je predmet diskusije.

U kontekstu: "Urban heat islands are a well-documented phenomenon in which cities experience significantly higher temperatures than surrounding rural areas."

Za srpske govornike: Množina je "phenomena", ne "phenomenons." Ovo je klasična greška. Na TOEFL-u, ako čujete predavača da kaže "these phenomena" a vi zapišete "these phenomenons," to može da utiče na razumevanje. U Complete the Words, ako vidite "pheno_____" znate da je u pitanju "phenomenon."

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk

10. CONCLUDE (glagol)

Značenje: Doći do kraja, ili formirati konačno mišljenje nakon razmatranja dokaza.

U kontekstu: "Based on the available data, the researchers concluded that genetic factors play a more significant role than environmental ones in this particular condition."

Za srpske govornike: Zapamtite celu porodicu reči: "conclude" (glagol), "conclusion" (imenica), "conclusive" (pridev - konačan, ubedljiv), "inconclusive" (pridev - neubedljiv, bez jasnog zaključka). Na TOEFL-u, "inconclusive" se pojavljuje često u kontekstu gde studija nije dala jasne rezultate. U Academic Discussion zadatku, fraze poput "In conclusion..." ili "We can conclude that..." su korisni alati za strukturisanje odgovora.

Gde se pojavljuje: Academic Discussion, Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk

11. BIAS (imenica / glagol)

Značenje: Pristrasnost, sklonost ka jednoj strani koja onemogućava nepristrasno razmatranje pitanja.

U kontekstu: "Selection bias in the recruitment process meant that the study's participants were not representative of the broader population."

Za srpske govornike: U srpskom koristimo "pristrasnost" ali "bias" na engleskom ima mnogo širu upotrebu. "Confirmation bias" (sklonost ka informacijama koje potvrđuju ono u šta već verujemo), "selection bias", "cultural bias" - sve su česte TOEFL teme. Pridev je "biased" ("The study was biased"), ne "biassing."

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk, Academic Discussion

12. IMPLICATION (imenica)

Značenje: Mogući budući efekat ili posledica nečega. Takođe: ono što je nagovesteno ali ne rečeno direktno.

U kontekstu: "The implications of this discovery extend far beyond the laboratory, potentially transforming how we approach treatment of autoimmune disorders."

Za srpske govornike: Ne mešajte "implication" sa "application" (primena). "Implication" je posledica ili nagovještaj. Na TOEFL-u se često pojavljuje u pitanjima tipa "What are the implications of the professor's argument?" U Listening odeljku, ova vrsta pitanja zahteva da izvučete zaključak koji nije direktno izrečen.

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk, Academic Discussion

13. CONSISTENT (pridev)

Značenje: U skladu sa nečim, bez protivrečnosti. Ili: postojan, stalan tokom vremena.

U kontekstu: "The results were consistent across all three trials, reinforcing the reliability of the original findings."

Za srpske govornike: "Consistent" je lažni prijatelj za one koji ga mešaju sa "insistent" (uporan). "Consistent" znači da je nešto stabilno i u skladu sa očekivanjima. Imenica "consistency" i prilog "consistently" su takođe česti na TOEFL-u. U Complete the Words, "consist_____" može biti "consistent", "consistently" ili "consistency" - kontekst odlučuje.

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion

14. DERIVE (glagol)

Značenje: Dobiti nešto iz određenog izvora. Ili: doći do zaključka putem razmišljanja.

U kontekstu: "The word 'philosophy' is derived from the Greek words for 'love' and 'wisdom,' reflecting the discipline's original focus on the pursuit of knowledge."

Za srpske govornike: "Derive" se na TOEFL-u pojavljuje u dva konteksta: poreklo reči ili ideja ("derived from") i izvlačenje zaključaka ("We can derive from this that..."). Imenica "derivation" i pridev "derivative" su ređi ali se pojavljuju u akademskim tekstovima.

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Complete the Words

15. INDICATE (glagol)

Značenje: Ukazati na nešto, pokazati da je nešto verovatno.

U kontekstu: "Preliminary findings indicate that the new vaccine may be up to 30% more effective than existing treatments in preventing severe symptoms."

Na akademskom engleskom, istraživači retko kažu da nešto "dokazuje" - kažu da "ukazuje" (indicates). Ova razlika je ključna za Academic Discussion zadatak.

Za srpske govornike: "Indicate" je mnogo mekši od "prove" ili "show." Imenica "indication" i pridev "indicative" su takođe korisni.

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion

16. OBTAIN (glagol)

Značenje: Dobiti, steći, doći do nečega.

U kontekstu: "The research team obtained permission from the university's ethics committee before beginning the study involving human subjects."

Za srpske govornike: "Obtain" je formalnija verzija "get." Na TOEFL-u se koristi gotovo isključivo u akademskom kontekstu - obtain results, obtain data, obtain permission, obtain funding. Ako u svom Writing-u koristite "obtain" umesto "get" gde je to prikladno, to signalizira viši nivo jezika.

Gde se pojavljuje: Read an Academic Passage, Complete the Words, Academic Discussion

17. PREDICT (glagol)

Značenje: Reći unapred šta će se desiti na osnovu dostupnih informacija.

U kontekstu: "Current climate models predict that average global temperatures will rise by at least 1.5 degrees Celsius by the end of the century."

Za srpske govornike: Cela porodica reči je važna: "predict" (glagol), "prediction" (imenica), "predictable" (pridev), "unpredictable" (pridev), "predictably" (prilog). Na TOEFL-u, "unpredictable" se pojavljuje često u naučnim tekstovima gde rezultati nisu bili očekivani. U Complete the Words, "predict_____" može biti bilo koji od ovih oblika.

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Listen to an Academic Talk

18. PRINCIPLE (imenica)

Značenje: Osnovno pravilo ili verovanje koje upravlja nečijim ponašanjem ili funkcionisanjem sistema.

U kontekstu: "The principle of natural selection, first articulated by Darwin, remains one of the foundational concepts in modern biology."

Za srpske govornike: Ne mešajte "principle" (princip, načelo) sa "principal" (glavni, direktor škole). Ovo je jedna od najčešćih pravopisnih grešaka na engleskom uopšte. Na TOEFL-u, ako vidite "princip_____" u Complete the Words, morate da znate da li kontekst zahteva "principle" ili "principal." Razlika: "principle" je uvek imenica (ili pridev u smislu "principled"), dok je "principal" pridev koji znači "glavni" ili imenica koja znači "direktor."

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage

19. SUFFICIENT (pridev)

Značenje: Dovoljno, u potrebnoj količini za određenu svrhu.

U kontekstu: "The researchers acknowledged that the sample size may not have been sufficient to draw definitive conclusions about the broader population."

Za srpske govornike: Suprotnost je "insufficient" (nedovoljno). Na akademskom engleskom, "sufficient" se koristi mnogo češće nego "enough" kada se govori o dokazima, podacima ili resursima. U Academic Discussion zadatku, fraze poput "There is sufficient evidence to suggest..." ili "The data are insufficient to conclude..." zvuče akademski zrelo i donose poene.

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion

20. APPROACH (imenica / glagol)

Značenje: Kao imenica: način rešavanja problema ili pristupanja situaciji. Kao glagol: približiti se, ili početi da se bavi nečim.

U kontekstu: "The interdisciplinary approach adopted by the research team allowed them to examine the problem from both a biological and a sociological perspective."

Za srpske govornike: "Approach" je jedna od najfleksibilnijih reči na akademskom engleskom. Može biti imenica ("a new approach to education"), glagol ("we approached the problem differently"), i pojavljuje se u bezbroj kombinacija. Na TOEFL-u, ova reč se pojavljuje u gotovo svakom akademskom tekstu. Zapamtite: "approach to" (ne "approach of" ili "approach for") je ispravna konstrukcija - "an approach to solving the problem."

Gde se pojavljuje: Complete the Words, Read an Academic Passage, Academic Discussion, Listen to an Academic Talk

Sledeće nedelje

Reč Po Reč #2: Društvo i Kultura - 20 reči koje pokrivaju teme društvenih normi, kulturnog identiteta, migracija i nejednakosti. Ove teme se pojavljuju na TOEFL-u jednako često kao nauka, a kandidati ih obično slabije poznaju.

Ova serija je deo projekta TOEFL Rečnik 2026: 500 Reči Koje Morate Znati. Serija izlazi svake nedelje i pokriva 10 tematskih oblasti koje se najčešće pojavljuju na TOEFL testu.